Πόσος αερισμός χρειάζεται ένα σπίτι: m³/h ανά χώρο και κόστος θέρμανσης του αέρα
· Ενημερώθηκε · EcoGuru.gr
Ο οδηγός είναι για κατοικίες. Δείχνει πώς βγαίνει η παροχή, πού αλλάζει ανάλογα με το σπίτι, και τι κοστίζει σε θέρμανση. Για γραφεία και καταστήματα δες τον οδηγό αερισμός γραφείου και καταστήματος.
Για ποιον είναι και πότε δεν ισχύει
Οι αριθμοί του οδηγού είναι προδιαγραφή για την παροχή αέρα και δεν αντικαθιστούν μελέτη αερισμού. Δεν δίνουν διαμέτρους αεραγωγών για συγκεκριμένο σύστημα, δεν ελέγχουν θόρυβο και πιέσεις, και δεν υπολογίζουν πόσο νωπό αέρα φέρνουν ήδη τα κουφώματα του σπιτιού σου. Αν χτίζεις ή ανακαινίζεις συνολικά, η τελική τιμή ορίζεται από τον μελετητή και από τους κανονισμούς που ισχύουν για το έργο.
Δύο πηγές, δύο απαντήσεις
ΤΟΤΕΕ 20701-1, Πίν. 2.3. Δίνει τον «απαιτούμενο νωπό αέρα ανά χρήση κτηρίου» για τον υπολογισμό της ενεργειακής απόδοσης. Για μονοκατοικία ή πολυκατοικία είναι 0,75 m³/h ανά m², με 5 άτομα ανά 100 m² και 15 m³/h ανά άτομο. Και οι δύο τρόποι δίνουν 75 m³/h για 100 m². Είναι σύμβαση για τη μελέτη ενεργειακής απόδοσης. Ο ίδιος ο πίνακας ζητά από τον μελετητή να τεκμηριώσει τις τιμές σχεδιασμού που επιλέγει, εντός των ισχυόντων κανονισμών.
EN 16798-1, πίνακας κατοικιών. Δίνει παροχές ανά κατηγορία ποιότητας (I έως IV): συνολική παροχή ανά m², παροχή ανά άτομο και παροχή απαγωγής για κουζίνα, μπάνιο και WC. Οι τιμές που χρησιμοποιούμε είναι από τον πίνακα του προσχεδίου prEN 16798-1, όπως δημοσιεύθηκε στο περιοδικό REHVA Journal. Δεν είχαμε το τελικό κείμενο του προτύπου του 2019, γι' αυτό ελέγχεις την τρέχουσα έκδοση πριν στηριχθείς σε αυτές για μελέτη.
Στον πίνακα του προτύπου, η «συνολική παροχή» περιλαμβάνει και τη διείσδυση αέρα από τα κουφώματα.
Πώς βγαίνει η παροχή
Για κάθε κατηγορία, ο πίνακας του προτύπου ορίζει τρία πράγματα: παροχή ανά m² δαπέδου, παροχή ανά άτομο και παροχή απαγωγής από κουζίνα, μπάνιο και WC. Για την κατηγορία II οι τιμές είναι:
- 0,42 l/s ανά m² δαπέδου και 7 l/s ανά άτομο.
- Απαγωγή: κουζίνα 20 l/s, μπάνιο 15 l/s, WC 10 l/s.
Στον υπολογιστή η προσαγωγή είναι η μεγαλύτερη από την τιμή ανά m² και την τιμή ανά άτομο, και η απαγωγή είναι το άθροισμα των υγρών χώρων. Για να ισορροπεί το σύστημα, η παροχή του σπιτιού είναι η μεγαλύτερη από τις δύο. Το ίδιο γράφει και το άρθρο της REHVA για τις κατοικίες: υπολογίζεται και η συνολική παροχή και η απαγωγή των υγρών χώρων, και ισχύει η μεγαλύτερη.
Η μέθοδος αναλυτικά
Το πρότυπο ορίζει τους χαρακτηρισμούς των κατηγοριών ως επίπεδα προσδοκιών: I «υψηλό επίπεδο, συνιστάται και για ευαίσθητα άτομα», II «κανονικό», III «αποδεκτό, μέτριο», IV «χαμηλό, μόνο για περιορισμένο μέρος του έτους». Η κατηγορία IV προορίζεται για την αξιολόγηση υφιστάμενων κτηρίων όπου ο χώρος για εγκαταστάσεις είναι περιορισμένος.
Στον υπολογιστή, η παροχή ανά άτομο μοιράζεται στα υπνοδωμάτια (2 άτομα στο κύριο, 1 στα υπόλοιπα) και το υπόλοιπο πηγαίνει στο σαλόνι. Αν η απαγωγή είναι μεγαλύτερη από την προσαγωγή, οι προσαγωγές αυξάνονται αναλογικά ώστε να ισοσταθμιστεί το σύστημα.
Παράδειγμα βήμα-βήμα
Διαμέρισμα 100 m², ύψος 2,8 m, 3 άτομα, 2 υπνοδωμάτια, 1 μπάνιο, 1 WC, κλειστή κουζίνα, κατηγορία II:
- Προσαγωγή ανά m²: 0,42 × 100 = 42 l/s.
- Προσαγωγή ανά άτομο: 7 × 3 = 21 l/s. Μεγαλύτερη είναι η τιμή ανά m², άρα η προσαγωγή είναι 42 l/s.
- Απαγωγή: κουζίνα 20 + μπάνιο 15 + WC 10 = 45 l/s.
- Ισοστάθμιση: η απαγωγή είναι μεγαλύτερη, άρα η παροχή του σπιτιού είναι 45 l/s = 162 m³/h. Οι προσαγωγές ανεβαίνουν κατά 7% για να την ισοσταθμίσουν.
- Ανά δωμάτιο:
| Χώρος | Είδος | Παροχή, l/s | Παροχή, m³/h |
|---|---|---|---|
| Σαλόνι | Προσαγωγή | 22,5 | 85 |
| Κύριο υπνοδωμάτιο | Προσαγωγή | 15,0 | 55 |
| Υπνοδωμάτιο 2 | Προσαγωγή | 7,5 | 30 |
| Κουζίνα | Απαγωγή | 20,0 | 75 |
| Μπάνιο | Απαγωγή | 15,0 | 55 |
| WC | Απαγωγή | 10,0 | 40 |
Για τον όγκο των 280 m³ αυτό είναι 0,58 ανανεώσεις αέρα την ώρα. Το σετ των απαγωγών (75, 55 και 40 m³/h) είναι και το μέγεθος του κάθε ανεμιστήρα, αν δεν έχεις κεντρικό σύστημα.
Δεύτερο παράδειγμα: μονοκατοικία
Μονοκατοικία 120 m², 4 άτομα, 3 υπνοδωμάτια, 2 μπάνια και 1 WC, κατηγορία II. Η προσαγωγή ανά m² είναι 0,42 × 120 = 50 l/s και ανά άτομο 7 × 4 = 28 l/s. Η απαγωγή είναι 20 + 2 × 15 + 10 = 60 l/s, δηλαδή 216 m³/h. Και εδώ κρίνει η απαγωγή, με δύο μπάνια να αυξάνουν το αποτέλεσμα κατά 54 m³/h.
| Χώρος | Είδος | Παροχή, l/s | Παροχή, m³/h |
|---|---|---|---|
| Σαλόνι | Προσαγωγή | 26,7 | 100 |
| Κύριο υπνοδωμάτιο | Προσαγωγή | 16,7 | 65 |
| Υπνοδωμάτιο 2 | Προσαγωγή | 8,3 | 35 |
| Υπνοδωμάτιο 3 | Προσαγωγή | 8,3 | 35 |
| Κουζίνα | Απαγωγή | 20,0 | 75 |
| Μπάνιο 1 | Απαγωγή | 15,0 | 55 |
| Μπάνιο 2 | Απαγωγή | 15,0 | 55 |
| WC | Απαγωγή | 10,0 | 40 |
Ο ΤΟΤΕΕ για τα 120 m² δίνει 90 m³/h, δηλαδή 2,4 φορές λιγότερο.
Αλλάζει από σπίτι σε σπίτι
| Σπίτι | Στοιχεία | Παροχή, l/s | Παροχή, m³/h | Τι την καθορίζει |
|---|---|---|---|---|
| Διαμέρισμα 100 m² | 3 άτομα, 1 μπάνιο, 1 WC | 45,0 | 162 | Απαγωγή υγρών χώρων |
| Μονοκατοικία 120 m² | 4 άτομα, 2 μπάνια, 1 WC | 60,0 | 216 | Απαγωγή υγρών χώρων |
| Μικρό διαμέρισμα 60 m² | 2 άτομα, 1 μπάνιο | 35,0 | 126 | Απαγωγή υγρών χώρων |
| Διαμέρισμα 100 m², πολλά άτομα | 6 άτομα, 1 μπάνιο, 1 WC | 45,0 | 162 | Απαγωγή υγρών χώρων |
| Μεγάλο σπίτι 180 m² | 2 άτομα, 2 μπάνια, 1 WC | 75,6 | 272 | Εμβαδόν |
Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι ο αριθμός των m² δεν αρκεί. Στο μικρό διαμέρισμα των 60 m² ο κανόνας ανά m² δίνει μόνο 91 m³/h, αλλά η απαγωγή από κουζίνα και μπάνιο ζητά 126 m³/h, δηλαδή 39% περισσότερο. Το δεύτερο είναι ότι οι άνθρωποι σπάνια καθορίζουν το αποτέλεσμα: με 6 άτομα στο διαμέρισμα των 100 m², η παροχή μένει 162 m³/h, γιατί και πάλι κρίνει η απαγωγή. Στο μεγάλο σπίτι των 180 m² με 2 άτομα κρίνει το εμβαδόν (272 m³/h), ενώ οι ανάγκες των ανθρώπων είναι 50 m³/h.
Οι κατηγορίες ποιότητας
Στο ίδιο διαμέρισμα των 100 m² η παροχή της κατηγορίας I είναι 2,7 φορές η παροχή της IV:
| Κατηγορία | Παροχή | Ανανεώσεις/ώρα (ύψος 2,8 m) | Τι την καθορίζει |
|---|---|---|---|
| I | 223 m³/h | 0,80 | Απαγωγή υγρών χώρων |
| II | 162 m³/h | 0,58 | Απαγωγή υγρών χώρων |
| III | 126 m³/h | 0,45 | Εμβαδόν |
| IV | 83 m³/h | 0,30 | Εμβαδόν |
Η II είναι η κανονική επιλογή. Η I αφορά ευαίσθητα άτομα ή υψηλές απαιτήσεις. Η III είναι αποδεκτή αλλά μέτρια. Η IV, κατά το πρότυπο, είναι μόνο για τον έλεγχο υφιστάμενων σπιτιών με περιορισμένο χώρο.
Τι κοστίζει σε θέρμανση
Ο αέρας που φέρνεις από έξω πρέπει να ζεσταθεί. Για κάθε m³/h παροχής, η ισχύς είναι περίπου 0,33 W ανά βαθμό διαφοράς (0,33 Wh/m³K, για πυκνότητα αέρα 1,2 kg/m³). Στο διαμέρισμα του παραδείγματος, με συνεχή λειτουργία όλο τον χρόνο και χωρίς ανάκτηση θερμότητας, οι απώλειες αερισμού είναι:
| Πόλη | Θερμοκρασία σχεδιασμού | 75 m³/h (ΤΟΤΕΕ) | 162 m³/h (κατηγορία II) | Κόστος ρεύματος (SCOP 3,3) | Επιπλέον ισχύς σχεδιασμού |
|---|---|---|---|---|---|
| Καλαμάτα | 2,0 °C | 602 kWh | 1.300 kWh | 79 € | 521 W |
| Αθήνα (Ν. Φιλαδέλφεια) | 2,5 °C | 711 kWh | 1.536 kWh | 93 € | 507 W |
| Θεσσαλονίκη (Μίκρα) | −2,0 °C | 1.005 kWh | 2.171 kWh | 132 € | 637 W |
| Κοζάνη | −4,9 °C | 1.401 kWh | 3.026 kWh | 183 € | 721 W |
Στην Καλαμάτα η παροχή της κατηγορίας II ζητά 1.300 kWh τον χρόνο, ή περίπου 79 € με αντλία θερμότητας (SCOP 3,3, ΤΟΤΕΕ 20701-1 Πίν. 4.5) και 0,20 €/kWh. Στην Κοζάνη είναι 3.026 kWh (183 €). Η τιμή 75 m³/h είναι ήδη μέσα στο φορτίο θέρμανσης που δίνουν τα εργαλεία μας, γιατί το φορτίο περιλαμβάνει το ελάχιστο νωπό αέρα της ΤΟΤΕΕ. Άρα οι δύο στήλες δεν προστίθενται. Η επιπλέον ζήτηση είναι η διαφορά τους: στην Καλαμάτα 698 kWh, περίπου 42 € τον χρόνο, και στην Κοζάνη 1.625 kWh, περίπου 98 €. Στη στήλη της ισχύος: στη θερμοκρασία σχεδιασμού η Καλαμάτα ζητά για την παροχή αυτή περίπου 971 W, από τα οποία τα 450 W (75 m³/h) είναι ήδη μέσα στο φορτίο του διαμερίσματος. Η επιπλέον ισχύς είναι 521 W, και ο μελετητής πρέπει να τη λάβει υπόψη στο μέγεθος της θέρμανσης (δες τον οδηγό για το μέγεθος της αντλίας). Οι απώλειες αυτές μπορεί να μειωθούν με ανάκτηση θερμότητας. Το πόσο εξαρτάται από τη μονάδα (δες το φυλλάδιο) και από τις ώρες λειτουργίας, και υπολογίζεται στον υπολογιστή αερισμού.
Πώς αποφασίζεις
- Για ενεργειακή μελέτη (Κ.Εν.Α.Κ.): χρησιμοποιείς τον πίνακα 2.3 των ΤΟΤΕΕ.
- Για να μετρήσεις αν το σπίτι σου αερίζεται: σύγκρινε με την κατηγορία II και δες ποιος παράγοντας κρίνει: συνήθως η απαγωγή των υγρών χώρων.
- Για να επιλέξεις σύστημα: ξεκίνα από τους υγρούς χώρους. Στο παράδειγμα, κουζίνα 75, μπάνιο 55 και WC 40 m³/h. Τη σύγκριση κεντρικού και push-pull την έχει ο σχετικός οδηγός.
- Για την κουζίνα: ο απορροφητήρας είναι ξεχωριστό θέμα από τη μόνιμη απαγωγή, και το εξετάζει ο οδηγός για τον απορροφητήρα κουζίνας.
- Για μπάνιο χωρίς παράθυρο: ο οδηγός για το μπάνιο χωρίς παράθυρο δίνει την ελάχιστη παροχή ανεμιστήρα και όσα ζητά ο αγωγός.
- Για μούχλα και υγρασία στους τοίχους: ο οδηγός για τη μούχλα δείχνει ποια υγρασία δωματίου ανέχεται κάθε τμήμα του κελύφους.
- Για ένα μόνο δωμάτιο: ο υπολογιστής αερισμού δωματίου δίνει πόσες μονάδες push-pull χρειάζονται.
Δοκίμασέ το με τα δικά σου στοιχεία
Συχνές ερωτήσεις
Πόσα m³/h αερισμού χρειάζεται ένα διαμέρισμα 100 m²;
Για 3 άτομα, 1 μπάνιο και 1 WC, κατηγορία II του EN 16798-1: περίπου 162 m³/h. Για τον ενεργειακό υπολογισμό των ΤΟΤΕΕ είναι 75 m³/h. Οι τιμές αφορούν διαφορετικά ερωτήματα.
Γιατί δεν αρκεί να πολλαπλασιάσω τα m² με έναν αριθμό;
Γιατί συχνά καθορίζει η απαγωγή από κουζίνα, μπάνιο και WC. Σε διαμέρισμα 60 m² ο κανόνας ανά m² δίνει 91 m³/h, αλλά οι υγροί χώροι ζητούν 126 m³/h.
Ποια κατηγορία να διαλέξω;
Η κατηγορία II είναι το «κανονικό επίπεδο προσδοκιών» του προτύπου και είναι η συνηθισμένη επιλογή. Η I είναι για υψηλές απαιτήσεις ή ευαίσθητα άτομα, η III για μέτριο επίπεδο, και η IV μόνο για αξιολόγηση υφιστάμενων κτηρίων με περιορισμένο χώρο.
Πόσο κοστίζει ο αερισμός σε θέρμανση;
Για 162 m³/h, συνεχή λειτουργία και χωρίς ανάκτηση θερμότητας, η Καλαμάτα ζητά περίπου 1.300 kWh τον χρόνο και η Κοζάνη 3.026 kWh. Με ανάκτηση θερμότητας μειώνεται, ανάλογα με τη μονάδα.
Οι τιμές του οδηγού είναι οι τελικές του προτύπου;
Οι τιμές του EN 16798-1 προέρχονται από τον πίνακα του προσχεδίου prEN 16798-1, όπως δημοσιεύθηκε στο REHVA Journal. Δεν είχαμε το τελικό κείμενο, γι' αυτό να ελέγξεις με την τρέχουσα έκδοση πριν από μελέτη. Οι τιμές αντιστοιχούν στον Πίν. Β5 του EN 15251:2007, που μεταφέρθηκε αμετάβλητος στο EN 16798-1:2019· η κατηγορία IV δεν υπάρχει στον Β5, οπότε οι τιμές της είναι [ΠΑΡΑΔΟΧΗ].
Χρειάζεται κεντρικό σύστημα;
Το πρότυπο ορίζει την παροχή, όχι το σύστημα. Μπορείς να τη δώσεις με κεντρικό σύστημα, με απαγωγές στους υγρούς χώρους ή με μονάδες ανά δωμάτιο. Ο υπολογιστής δίνει την παροχή που χρειάζεται κάθε χώρος, και τη σύγκριση των συστημάτων την αφήνουμε για επόμενο οδηγό.